Αρθρογραφία

Σεξουαλική κακοποίηση παιδιών (ενδείξεις, προφίλ δράστη, συνέπειες)

 

                                                                 «Το μόνο πράγμα

που πρέπει να φοβόμαστε είναι ο ίδιος ο φόβος..

                                                                                                       Φραγκλίνος Ρούσβελτ

    Η σεξουαλική κακοποίηση είναι η εμπλοκή ενός παιδιού σε σεξουαλική δραστηριότητα την οποία δεν κατανοεί πλήρως και για την οποία δεν είναι σε θέση να συναινέσει ή δεν είναι αναπτυξιακά ώριμο ή παραβιάζει τους νόμους. Τα παιδιά μπορεί να υποστούν σεξουαλική κακοποίηση τόσο από ενήλικα άτομα όσο και από άλλα παιδιά τα οποία, λόγω της ηλικίας τους ή του αναπτυξιακού τους σταδίου, βρίσκονται σε θέση ευθύνης, εμπιστοσύνης ή δύναμης σε σχέση με το θύμα.

Οι συμπεριφορές του παιδιού που μαρτυρούν τη σεξουαλική κακοποίηση είναι κάποιες από τις ακόλουθες:

Έκφραση φόβου ή αποφυγή απέναντι σε ένα συγκεκριμένο άτομο ή χώρο ιδιαίτερα σε περιστάσεις που περιλαμβάνουν τη σωματική έκθεση όπως γυμναστική, υπερβολική περιέργεια για το σεξ, απρόσμενη πτώση της σχολικής επίδοσης, παλινδρόμηση σε προγενέστερα αναπτυξιακά στάδια (νυχτερινή ενούρηση, εγκόπριση), απομόνωση από συνομήλικους και από την οικογένεια και έντονο αιφνίδιο καταθλιπτικό συναίσθημα, υπερβολικός φόβος επαφής, απροθυμία συναίνεσης σε ιατρικές ή οδοντιατρικές πράξεις, κατοχή δώρων, νέων ρούχων ή χρημάτων άγνωστης προέλευσης, αυτοτραυματισμός και απόπειρες αυτοκτονίας, διαταραχές ύπνου και λήψης τροφής. Μία μόνο ένδειξη δεν αποτελεί απόδειξη κακοποίησης, χρειάζεται συνδυασμός ενδείξεων και επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές.

Οι δράστες μπορεί να είναι οικείοι του παιδιού, γονείς ή φροντιστές, εκπαιδευτικοί στο σχολείο ή σε εξωσχολικές δραστηριότητες ή ο οποιοσδήποτε βρίσκεται στο περιβάλλον του παιδιού. Είναι πιο σπάνιο ο δράστης να είναι άγνωστος, χωρίς αυτό να αποκλείεται. (Υπολογίζεται ότι σε ποσοστό 75-85% οι δράστες σεξουαλικής παραβίασης παιδιών είναι άτομα γνώριμα στο παιδί από το στενό συγγενικό ή φιλικό περιβάλλον.) Το παιδί πέφτει θύμα της σχέσης εμπιστοσύνης που έχει με αυτά τα πρόσωπα και της κατάχρησης αυτής της σχέσης και της «εξουσίας» από τους ενήλικους φορείς της. Το παιδί βρίσκεται σε κατάσταση αδυναμίας και απόγνωσης καθώς είναι από τη φύση του, σωματικά και ψυχικά ανώριμο, και εξαρτώμενο φυσικά και συναισθηματικά. Ο δράστης εκμεταλλευόμενος τη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού και χρησιμοποιώντας διάφορους τρόπους πειθούς, συναισθηματικούς και ψυχολογικούς εκβιασμούς, απειλές και συχνά σωματική βία, εμπλέκει και χρησιμοποιεί το παιδί.

Το παιδί βιώνει σύγχυση και αναπτύσσει συναισθήματα ντροπής και ενοχής. Η πραγματικότητα είναι ότι παιδιά που έχουν σεξουαλικά κακοποιηθεί παρουσιάζουν μια ποικιλία συμπτωμάτων όπως άγχος, επιθετικότητα, παρορμητική συμπεριφορά, φοβίες, αντιδράσεις διασχιστικού και μετατραυματικού τύπου, πτωχή προσαρμογή και απόδοση στο σχολείο, διαταραχές πρόσληψης τροφής, πολλαπλές και ανάρμοστες σεξουαλικές συμπεριφορές, χαμηλή αυτοεκτίμηση, ελλείμματα στην κοινωνική λειτουργικότητα, αυτοκαταστροφική συμπεριφορά. (Bryer & Nelson, 1987).

Είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε ότι το παιδί δεν αντιλαμβάνεται σε πολλές περιπτώσεις ότι υφίσταται κακοποίηση και εφόσον το καταλάβει είναι πολύ δύσκολο να αντιδράσει, να μιλήσει και να προστατευτεί λόγω του φόβου που νιώθει. Οι ενήλικες οφείλουμε να έχουμε γνώση όλων των ενδείξεων της κακοποίησης, να ελέγχουμε ποια άτομα βρίσκονται στο περιβάλλον του παιδιού και κυρίως να αναπτύξουμε με το παιδί μια σχέση εμπιστοσύνης ώστε να είναι αυτονόητο ότι θα έρθει σε εμάς να μιλήσει. Δυστυχώς έχει αποδειχθεί πολλές φορές μέσα από περιστατικά ότι γονείς κακοποίησαν τα παιδιά τους και μετέτρεψαν το σπίτι σε κολαστήριο, οπότε οι εκπαιδευτικοί που είναι καθημερινά κοντά στα παιδιά θα πρέπει αν δουν οποιαδήποτε ασυνήθιστη ή περίεργη συμπεριφορά να την αναφέρουν απευθείας. Αν η σκέψη σας είναι ότι ίσως κάνετε τα πράματα χειρότερα και κινδυνεύσει το παιδί καλέστε σε μία γράμμη συμβουλευτικής υποστήριξης ώστε να μιλήσετε με κάποιον αρμόδιο και να σας κατευθύνει σωστά. Όλοι οι κακοποιητές εκμεταλλεύονται πρωτίστως τον φόβο των παιδιών αλλά και τον δικό μας και έτσι καταφέρνουν να συνεχίζουν ανενόχλητοι τις πράξεις τους. Τολμήστε να μιλήσετε ώστε να σωθούν παιδικές ψυχές από τους κακοποιητές τους. Είναι ευθύνη όλων μας η προστασία των παιδιών.

Που μπορείτε να απευθυνθείτε:

  • Τηλεφωνική γραμμή «Μαζί για το Παιδί» 115 25
  • 24ωρη Εθνική Τηλεφωνική Γραμμή για τα Παιδιά 1056 (Χαμόγελο του Παιδιού)
  • 24ωρη τηλεφωνική γραμμή Άμεσης Κοινωνικής Βοήθειας 197 (ΕΚΚΑ)
  • Συνήγορος του Πολίτη-Συνήγορος του Παιδιού, τηλ.: 213 1306744,

213 1306710, 213 1306703

Γραμμή για τα Παιδιά 8001132000 χωρίς χρέωση

  • Κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων κάθε περιοχής
  • Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, τηλ.: 210 7715791
  • 24ωρη Εθνική Γραμμή Παιδικής Προστασίας 1107 (ΕΚΚΑ)

 

Πηγές: Πρωτόκολλο Διερεύνησης, Διάγνωσης και Διαχείρισης Περιστατικών Κακοποίησης και Παραμέλησης Παιδιών (ΚαΠα-Π)

Ορέστης Γιωτάκος, Βικτωρία Πρεκατέ. (2006). Σεξουαλική κακοποίηση, Μυστικό όχι πια. Εκδόσεις «Ελληνικά Γράμματα»

 

Κορωνοϊός: Συμβουλές για φροντιστές και γονείς παιδιών ΑΜΕΑ

Η διαβίωση με αναπηρία είναι ένα μακρύ ταξίδι με πολλές προκλήσεις, τόσο ψυχικές όσο και σωματικές. Μπορεί να είναι εξίσου σκληρό για εκείνους που ζουν με την αναπηρία ή φροντίζουν ένα άτομο με αναπηρία. Οι φίλοι και η οικογένεια συνήθως δυσκολεύονται να διαχειριστούν την κατάσταση, αλλά και να προσαρμοστούν σε έναν τρόπο ζωής που συνεπάγεται πολλές νέες προκλήσεις.

Η φροντίδα τους ωστόσο είναι πολύ σημαντική για την ανθρώπινη επιβίωση την οποία αναλαμβάνουν κυρίως τα μέλη της οικογένειας και, όταν αυτό δεν είναι δυνατόν, αναλαμβάνουν αυτό το ρόλο φροντιστές, επαγγελματίες και μη. Η φροντίδα ενός ατόμου με αναπηρία συνήθως είναι μια 24ωρη υπόθεση.

Δεν είναι εργασία, δεν τελειώνει μέσα σε 8 ώρες και απαιτείται συνεχόμενη επίβλεψη. Το μεγαλύτερο ποσοστό των φροντιστών συνήθως είναι γυναίκες, το δύσκολο έργο που έχουν αναλάβει, το καθημερινό πρόγραμμα, οι συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες καθώς και η ελλιπής και πενιχρή στήριξη από το κράτος έχει προκαλέσει ποικίλες συναισθηματικές και ψυχολογικές συνέπειες.

Οι φροντιστές νιώθουν άγχος, οικονομική ανασφάλεια, παραμελούν τη δική τους υγεία σωματική και ψυχική και συμμετέχουν όλο και λιγότερο σε κοινωνικές και επαγγελματικές δραστηριότητες με αποτέλεσμα την απομόνωση, αυτό οφείλεται κυρίως στον περιορισμένο ελεύθερο χρόνο τους. Το δύσκολο έργο τους γίνεται δυσκολότερο με την εμφάνιση της πανδημίας.

Είναι σημαντικό να δώσετε προτεραιότητα στην αυτό-φροντίδα σας, να παραμείνετε υγιείς σωματικά και ψυχικά και παράλληλα να μπορείτε να συνεχίσετε να παρέχετε φροντίδα.

Μην απομονώνεστε. Διατηρείστε επικοινωνία με φίλους και συγγενείς διαδικτυακά. Η απομόνωση επιβαρύνει τη ψυχολογία μας και εντείνει το άγχος και τα συμπτώματα κατάθλιψης.

Ζητήστε βοήθεια. Μη διστάζετε να ζητάτε υποστήριξη όταν νιώθετε ότι την έχετε ανάγκη. Αυτό μπορεί να σημαίνει να ζητήσετε από ένα φίλο να σας ψωνίσει τρόφιμα ή να σας βοηθήσει λίγες ώρες φροντίζοντας εκείνος το πρόσωπο με αναπηρία ώστε να ξεκουραστείτε. Αν νιώσετε ότι οι αντοχές σας λιγοστεύουν μην πιέσετε παραπάνω τον εαυτό σας.

Ελεύθερος χρόνος. Διαμορφώστε κατάλληλα το πρόγραμμα σας, ώστε να υπάρχει κάποια ώρα της ημέρας διαθέσιμη για εσάς. Εκμεταλλευτείτε αυτό το διάστημα για να κάνετε κάτι που σας χαλαρώνει και σας βοηθάει να αποφορτιστείτε από την πίεση της ημέρας.

Βγείτε έξω. Περπατήστε για λίγη ώρα, πηγαίνετε για ψώνια ή κάνετε οτιδήποτε σας εξυπηρετεί ώστε να αλλάξετε για λίγο περιβάλλον.

Μείνετε ενημερωμένοι. Βρείτε αξιόπιστες πηγές για ακριβείς ενημερώσεις παραμένοντας ενήμεροι και ασφαλείς και περιορίστε τα κοινωνικά μέσα. Η παραπληροφόρηση και η καταστροφολογία αυξάνουν τα επίπεδα άγχους και αντενδείκνυνται αυστηρά για ψυχικά ευάλωτους ανθρώπους.

Εναλλακτικές λύσεις σε περίπτωση που αρρωστήσετε. Η προετοιμασία ενός σχεδίου σε περίπτωση που αρρωστήσετε εσείς ή το άτομο το οποίο φροντίζετε δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας. Σκεφτείτε πιθανές λύσεις όπως το πιθανό άτομο που θα σας αντικαταστήσει ή πιθανές κινήσεις που θα πρέπει να κάνετε σε περίπτωση ανάγκης.

Διατήρηση προγράμματος. Συνεχίστε την παρακολούθηση δραστηριοτήτων ή θεραπειών των ατόμων που φροντίζετε, αφού επιβεβαιώσετε ότι ακολουθούνται όλα τα μέτρα προστασίας στις δομές που επισκέπτεστε, ώστε να μην διαταράσσεται το πρόγραμμα και οι συνήθειες αμφότερων, φροντιστών και ατόμων με αναπηρία.

Οι υπηρεσίες συμβουλευτικής ή ψυχοθεραπείας είναι καίριας σημασίας για την υποστήριξη της ψυχικής υγείας των φροντιστών. Αγαπήστε τον εαυτό σας και φροντίστε τον, όπως αγαπάτε το πρόσωπο που φροντίζετε. Μη διστάσετε να αναζητήσετε βοήθεια.

Η ενσυναίσθηση ως βοηθός στη ζωή μας.

 

Η πανδημία του κορωνοϊού έχει φέρει τα πάνω κάτω σε όλους τους τομείς της ζωής μας. Η καθημερινότητά μας έχει πια τις ακόλουθες λέξεις νοσηλεία, θάνατος, νοσήματα, καραντίνα, εγκλεισμός, περιορισμοί και πολλές άλλες παρόμοιες αυτών. Αυτές οι λέξεις μας συνοδεύουν για μεγάλο διάστημα με αποτέλεσμα να αναπτύσσουμε άμυνες και μηχανισμούς ώστε να ανταπεξέλθουμε όπως η αποστασιοποίηση και η αποσύνδεση. Σαν άνθρωποι, έχουμε την τάση μέσω του «παγώματος» του συναισθήματος να προστατευόμαστε από στρεσογόνες καταστάσεις που προκύπτουν και αδυνατούμε να διαχειριστούμε την παρούσα στιγμή. Αυτό σημαίνει ότι απομονωνούμε μέσα μας το άγχος και την στενάχωρια μας και λειτουργούμε σαν να μην υπάρχουν, ουσιαστικά δηλαδή αρνούμαστε την ύπαρξη τους. Μέσα από τόσα διαφορετικά προβλήματα σε διαφορετικούς τομείς της ζωής μας είναι απόλυτα αναμενόμενη αυτή η συμπεριφορά.

Πού θα μας οδηγήσει όμως αυτός ο τρόπος αντιμετώπισης; Πιστεύουμε ότι επιβιώνουμε και επιζούμε μέσα από αυτή τη διαδικασία σε αυτή την δύσκολη περίοδο, όμως όσο αποστασιοποιούμαστε, τόσο χάνουμε την επαφή με το συναίσθημά μας και τον εαυτό μας. Επίσης χάνουμε την επαφή με τους ανθρώπους γύρω μας και οδηγούμαστε σε κοινωνική απομόνωση, το οποίο επηρεάζει δραματικά την ψυχολογία μας. «Ο πόνος ενός ανθρώπου προστίθεται στον πόνο του άλλου, καθιστώντας τον πιο δυνατό απ’ όσο πραγματικά είναι» δηλώνει ο ερευνητής νευρολογίας Jeffrey Mogil του Πανεπιστημίου McGill στο Μόντρεαλ. Μέσω της συναισθηματικής ταύτισης οι άνθρωποι επηρεάζονται μεταξύ τους, ο πόνος, η απαισιοδοξία, η στεναχώρια μεταφέρονται και αντανακλώνται λόγω των συνθηκών που ζούμε, με αποτέλεσμα να κυριαρχούν αυτά τα συναίσθηματα στην κοινωνία μας αυτή την περίοδο. Κουρασμένα πρόσωπα, θυμωμένοι και απελπισμένοι άνθρωποι που βρίσκονται στα όρια τους. Στα γραφεία των ψυχολόγων η κυρίαρχη συζήτηση είναι ο εγκλεισμός και η ανασφάλεια.

Είναι σημαντικό να αναπτύξουμε την ενσυναίσθηση λοιπόν. Αυτή η πάρα πολύ σημαντική δεξιότητα θα μας βοηθήσει να ξεπεράσουμε τις δύσκολες συνθήκες που ζούμε και παράλληλα να μείνουμε συνδεδεμένοι με τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας. Η ενσυναίσθηση είναι η συναισθηματική ταύτιση με την ψυχική κατάσταση ενός άλλου ατόμου, και η κατανόηση της συμπεριφοράς και των κινήτρων του. Πιο απλά, είναι η ικανότητα να «μπαίνεις στα παπούτσια του άλλου», είναι ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρινόμαστε στα συναισθήματα του άλλου, στις αντιδράσεις του και στις επιλογές του βλέποντας μέσα από τα μάτια του άλλου. Εκτός από την υπομονή, οι επόμενες λύσεις  είναι η ένδειξη ενσυναίσθησης και η επικοινωνία. Όλοι μαζί πρέπει να βγούμε μέσα από αυτό με τις λιγότερες δυνατές απώλειες. Αυτό μπορεί να συμβεί αν μιλάμε για τα συναισθήματά μας και τα μοιραζόμαστε, προσπαθώντας να καταλάβουμε τη θέση και την κατάσταση των δικών μας ανθρώπων και όλων των συνανθρώπων μας και απλώνοντας τους το χέρι ως ένδειξη συμπαράστασης και βοήθειας. Δεν ξέρουμε πότε θα έρθει η στιγμή που θα αγκαλιάζουμε και θα φιλάμε κάποιον χωρίς επιφύλαξη και δεύτερες σκέψεις, για τον λαό μας αυτός ήταν ο τρόπος να δείξουμε και να καταλάβουμε ότι κάποιος μας αγαπάει, μας στηρίζει, ότι μπορούμε να στηριχτούμε πάνω του, ότι μας καταλαβαίνει. Πλέον, πρέπει να προσαρμοστούμε σε άλλους τροπους για να μοιραστούμε και να μεταδώσουμε το συναίσθημα μας με ειλικρίνεια. Είναι μια πρόκληση και θα τα καταφέρουμε!

Γονείς και σχολική μελέτη.

 

Με αφορμή το άνοιγμα των σχολείων και την επάνοδο στην κανονικότητα, τουλάχιστον για τα παιδιά, ας μιλήσουμε για τη σχέση των γονέων με την μελέτη των παιδιών τους στο σπίτι και πώς μπορεί να γίνει ευκολότερη η διαδικασία για τα παιδιά αλλά και τους γονείς.

« Τον παρακαλάω να κάτσει να κάνει τα μαθήματά του», « Συνεχώς σηκώνεται για τουαλέτα», « Διαβάζει με την τηλεόραση ανοιχτή», αυτές είναι λίγες από τις φράσεις που ακούγονται από γονείς για τη σχολική μελέτη. Η ώρα της μελέτης σε πολλά σπίτια είναι αφορμή για τσακωμούς και γονείς και παιδιά το βλέπουν σαν αγγαρεία και καταναγκαστικό έργο λόγω αυτού. Παρ΄όλα αυτά η οργάνωση της σχολικής μελέτης είναι καθοριστικής σημασίας για την σχολική επίδοση του παιδιού αλλά και την μετέπειτα σχέση του με το διάβασμα και τα βιβλία. Επίσης οι συνεχείς καυγάδες και το άσχημο κλίμα που διαμορφώνεται επηρεάζει τη σχέση γονέα- παιδιού.

Η εκμάθηση σωστών τεχνικών για την οργάνωση είναι απαραίτητη. Είναι σωστό να βοηθάει ο γονιός το παιδί στη σχολική μελέτη και αν ναι μέχρι πότε; Το παιδί από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού είναι απόλυτα ικανό να διαβάσει μόνο του, στην πρώτη τάξη χρειάζεται βοήθεια καθώς πρωτομαθαίνει να διαβάζει, να γράφει και ύστερα συνηθίζοντας την καινούρια ρουτίνα το αφήνουμε σιγά σιγά να αυτονομηθεί.

Πως διαμορφώνω την ρουτίνα;

  • Το πρώτο βήμα είναι ο καθορισμός συγκεκριμένης ώρας του διαβάσματος. Αφήστε το παιδί να επιλέξει αν θέλει να διαβάσει μετά το φαγητό ή αν χρειάζεται έναν υπνάκο πριν ξεκινήσει. Συζήτηστε μαζί του την κατάλληλη ώρα, όταν νιώθει ότι αποφασίζει εκείνο αυξάνεται το αίσθημα ευθύνης. Από τη στιγμή που θα ορίσετε τον χρόνο μελέτης τηρείτε τον πιστά.
  • Το διάβασμα του πρέπει να γίνεται σε ένα ήσυχο μέρος όπως το δωμάτιό του, όχι στο σαλόνι ή σε άλλο μέρος του σπιτιού όπου υπάρχουν ερεθίσματα ή βρίσκονται οι γονείς ή τα αδέρφια.
  • Το δωμάτιο θα πρέπει να είναι φωτεινό και να υπάρχει ένα γραφείο πάνω στο οποίο θα βρίσκονται μόνο τα απαραίτητα για το διάβασμα, όχι παιχνίδια.
  • Αν το παιδί πηγαινοέρχεται ζητώντας βοήθεια θα πρέπει να του εξηγήσουμε ότι θα πρέπει να προσπαθεί μόνο του και θα πρέπει να το βοήθαμε μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητο, όταν κρίνουμε δηλαδή ότι κάτι είναι πραγματικά δυσνόητο και δύσκολο. Αν του δίνουμε συνεχώς απαντήσεις και έτοιμες λύσεις θα προσπαθεί όλο και λιγότερο να τα καταφέρει μόνο του.

Οι γονείς πρέπει να θυμούνται ότι το διάβασμα είναι υπόχρεωση των παιδιών, όχι δική τους και η εμπλοκή τους σε αυτό δεν έχει πάντα θετικά αποτελέσματα. Πολλοί γονείς, υποκινούμενοι από το άγχος και την επιθυμία τους να επιτύχουν τα παιδιά τους όσο το δυνατόν καλύτερο μαθησιακό αποτέλεσμα μπαίνουν στη διαδικασία να αναλαμβάνουν ευθύνες που δεν είναι δικές τους. Ωστόσο, το να αγχωνόμαστε υπερβολικά, να υπερ-εμπλεκόμαστε στην προσπάθεια του παιδιού, όταν μελετά στο σπίτι επιφέρει τις περισσότερες φορές τα αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που θέλουμε. Το παιδί μπορεί να χάσει το αίσθημα της πρωτοβουλίας, της ευθύνης αλλά και της αυτοπεποίθησης. Αν το παιδί δεν τα καταφέρνει σε κάποια άσκηση είναι λάθος να την λύσουμε εμείς. Το παιδί είναι σημαντικό να γνωρίσει το αίσθημα της αποτυχίας και να μπορέσει να το διαχειριστεί, ώστε μετέπειτα στη ζωή του να είναι ικανό να αντιμετωπίσει δύσκολες καταστάσεις αποτυχίας. Μέσα από τα λάθη και την ανάληψη της ευθύνης τους θα εξελιχθεί και οι επιτυχίες θα φαντάζουν μεγαλύτερες και πιο ικανοποιητικές αν γνωρίσει από μικρό την έννοια και το αντίστοιχο συναίσθημα και της επιτυχίας και της αποτυχίας. Οι γονείς θα πρέπει να αναλογιστούν το κατά πόσο και τον λόγο που εμπλέκονται στη σχολική μελέτη των παιδιών ώστε να βοηθηθούν και οι δύο πλευρές.

 

 

 

 

 

Γιατί τα παιδιά χρειάζονται περισσότερο ελεύθερο παιχνίδι;

 

Βλέποντας ένα μικρό παιδί να ασχολείται και να παίζει με τις ώρες με ό,τι υπάρχει γύρω του, από κορδόνια μαλλιών, πλαστικά μπουκάλια νερού, το ποντίκι του υπολογιστή αναρωτιέμαι αν υπάρχει λόγος οι γονείς να ψάχνουν και να στέκονται με τις ώρες μπροστά από ράφια πολυκαταστημάτων για να του αγοράσουν το κατάλληλο παιχνίδι ανάλογα με την ηλικία του, κοιτώντας τις ετικέτες των παιχνιδιών για να δούν κατά πόσο αυτό το παιχνίδι θα ενισχύσει γνωστικές διεργασίες, λεπτή κινητικότητα, συναισθηματική ανάπτυξη και άλλα πολλά.. Καταλήγω ότι το ίδιο το παιδί γνωρίζει καλύτερα και ενστικτωδώς τι τον ωφελεί, επιλέγει μόνο του αυτό που τραβάει περισσότερο τη προσοχή και καταπιάνεται μ΄αυτό παρατηρώντας το, αλλάζοντας του σχήμα, τραβώντας το, σπάζοντας το σε κομμάτια και συνήθως αυτό δεν είναι ένα παιχνίδι του εμπορίου που με πολλή προσοχή έχουμε διαλέξει εμείς. Είναι κάτι απλό, καθημερινό που του έκανε εντύπωση κατά τη διάρκεια που εξερευνούσε το χώρο γύρω του μπουσουλώντας. Δεν θα διαφωνήσω ότι υπάρχουν πολύ αξιόλογα παιχνίδια στο εμπόριο που βοηθούν σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά τα οφέλη του ελεύθερου παιχνιδιού και της επιλογής αυτού είναι σίγουρα πολύ περισσότερα.

Το ελεύθερο παιχνίδι βοηθά στη σωστή διαχείριση του άγχους και κατ΄επέκταση στη μείωση του. Μέσα από πολλά παιχνίδια όπως οι κλέφτες και οι αστυνόμοι το παιδί μπαίνει σε κατάσταση ¨μάχης ή φυγής¨, πότε τον κυνηγούν και πότε κυνηγά εκείνο. Σε κάθε περίπτωση βιώνει άγχος και όσο περισσότερο παίζει, τόσο η ικανότητα του να διαχειρίζεται αγχογόνες καταστάσεις βελτιώνεται. Αντιμετωπίζοντας το άγχος, καλλιεργείται η ψυχική ανθεκτικότητα και αποκτούνται δεξιότητες ζωής που θα τον βοηθήσουν σαν ενήλικα να χειρίζεται με επιτυχία διάφορες κοινωνικές καταστάσεις.

Ένα άλλο σημαντικό προτέρημα του ελεύθερου παιχνιδιού είναι η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης. Επιτρέποντας στο παιδί και δίνοντας του το χώρο και την εμπιστοσύνη να εξερευνήσει, να κατασκευάσει πράγματα ή να επιλύσει τα δικά του προβλήματα θα αποκτήσει γνήσια αυτοεκτίμηση και αυτονομία. Θα νιώσει ότι έχει τον έλεγχο των συναισθημάτων του και των καταστάσεων που τον αφορούν. Έτσι θα νιώσει ασφαλή και δυνατό κάθε φορά που θα είναι έτοιμο να δοκιμάσει μια καινούρια δεξιότητα αλλά ακόμα και αν δεν τα καταφέρει όπως περίμενε θα έχει τα εφόδια που του προσφέρει μια ισχυρή αυτοπεποίθηση ώστε να συνέλθει από την αποτυχία και να προσπαθήσει ξανά.

Για να συνέλθει όμως από την αποτυχία, εκτός από την αυτοπεποίθηση χρειάζονται και άλλες δεξιότητες διαχείρισης δυσκολιών που και αυτές αποκτούνται από μικρή ηλικία. Είναι πολύ δύσκολο για έναν γονιό να βλέπει το παιδί του να κρεμιέται από τα μονόζυγα ή να σκαρφαλώνει σε δέντρα και να μην προσπαθήσει να το σταματήσει. Είναι πολύ σημαντικό όμως εκείνες τις στιγμές να του δείξει εμπιστοσύνη γιατί το παιδί με αυτόν τον τρόπο μαθαίνει τι είναι φόβος και πως πρέπει να τον διαχειρίζεται. Το ίδιο συμβαίνει και σε ένα κοινωνικό παιχνίδι, εξασκείται στα ¨δύσκολα¨ συναισθήματα του φόβου και του θυμού, παίζοντας με άλλα παιδιά μαθαίνει τη συνεργασία αλλά και τη σύγκρουση καθώς και τις συνέπειές τους. Ο γονιός λοιπόν θα πρέπει δείχνοντας εμπιστοσύνη στο παιδί να κρατήσει μια ασφαλή απόσταση αφήνοντας το να διαχειριστεί το θυμό και το φόβο που θα νιώσει μέσα από τη σύγκρουση.

Ένα τελευταίο σημαντικό παιχνίδι κυρίως για μικρότερα παιδιά είναι το παιχνίδι φαντασίας. Τα παιδιά κάνοντας διάφορες φωνούλες ή φανταστικές συζητήσεις με τα λούτρινα ζωάκια ή τις κουκλίτσες τους ή ζωγραφίζοντας εξωτερικεύουν και ζωντανεύουν τον ψυχικό τους κόσμο, κάτι που τα βοηθάει στη μείωση του στρες, είναι πολύ θεραπευτικό και ταυτόχρονα διευρύνει τη φαντασία τους.

Ας αφήσουμε λοιπόν τα παιδιά μας να αποφασίσουν μόνα τους με τι θέλουν να ασχοληθούν, μένοντας υποστηρικτικά και υπομονετικά λίγα βήματα πίσω τους…

 

Πηγή:

Alexander J, Sandahl I (2017), Γιατί οι Δανοί μεγαλώνουν τα πιο ευτυχισμένα παιδιά στον κόσμο, Διόπτρα

Η αλλαγή μέσα από μια ψυχοκοινωνική σκοπιά

«Σε περιόδους αλλαγών τα όντα που θα επιβιώσουν δεν θα είναι τα πιο δυνατά αλλά εκείνα που θα μπορέσουν να προσαρμοστούν ευκολότερα στις αλλαγές». Τα λόγια του Δαρβίνου έχουν μείνει στην ιστορία και αυτό δεν έχει συμβεί τυχαία καθώς ολόκληρη η ζωή μας αποτελείται από μεταβάσεις και αλλαγές.

Μέσα στο 2020 έχουμε κληθεί να αντιμετωπίσουμε μια πρωτόγνωρη κατάσταση για όλους μας, την εμφάνιση του Covid-19, ο οποίος άλλαξε ριζικά τις ζωές μας και μας ανάγκασε να κάνουμε αλλαγές και να προσαρμοστούμε σε καινούργια δεδομένα.

   Αλλαγή: μία λέξη που επισύρει ποικίλα συναισθήματα όπως χαρά, ανακούφιση, φόβο, άγχος, αγωνία. Κάποιοι άνθρωποι προσαρμόζονται ευκολότερα σε αυτήν και διαχειρίζονται τα αμφιθυμικά συναισθήματα που αυτή εμπερικλείει. Για κάποιους άλλους όμως η αίσθηση ότι δεν έχουν πια τον έλεγχο των πραγμάτων μπορεί να προκαλέσει τρόμο και ανασφάλεια, ιδίως όταν έχουν δομήσει την καθημερινότητά τους σύμφωνα με την επαναληψιμότητα και τη σταθερότητα.

Πως αντιμετωπίζουμε αυτές τις αλλαγές οι οποίες προφανώς ήρθαν για να μείνουν; 

Αντιμετωπίζοντας το άγχος 

Το άγχος είναι μια φυσιολογική σωματική και ψυχική αντίδραση σε μια απειλή ή σε μια αίτηση για την αντιμετώπιση απαιτητικών καταστάσεων. Όταν κάποιος άνθρωπος νιώθει στρες, το σώμα του είναι σε ένταση και ο εγκέφαλος του πυροδοτείται από πολλαπλές σκέψεις. Κάθε άτομο έχει ένα ορισμένο βαθμό άγχους, ο οποίος θεωρείται φυσιολογικός κάτω από ορισμένες περιστάσεις. Σε κάποιες άλλες όμως περιπτώσεις αυξημένου άγχους, προξενεί κακό και συντελεί στο να υπολειτουργεί το άτομο στις δραστηριότητες του και στο να επηρεάζεται αρνητικά η υγεία του. Εν μέσω πανδημίας είναι αναπόφευκτη η εμφάνισή του.

Μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε αρχικά παρατηρώντας και ελέγχοντας τις σκέψεις μας. Ας αναρωτηθούμε ποια σκέψη μας τρομάζει περισσότερο και ποια μας χαλαρώνει. Η παρατήρηση των σκέψεων μας, μας βοηθάει να αναγνωρίσουμε τους φόβους μας και να τους διαχειριστούμε. Είναι σημαντική η εκπαίδευση στην παρατήρηση και αναγνώριση των συμπτωμάτων του στρες και της ψυχικής δυσφορίας ώστε η διαχείρισή τους να γίνει έγκαιρα και αποτελεσματικά. Σε κάθε περίπτωση, αν νιώσετε ότι το άγχος σας εμποδίζει τη λειτουργικότητά σας και δεν μπορείτε να το διαχειριστείτε ζητήστε βοήθεια από ειδικό.

Τα άτομα που πάσχουν από ψυχική ασθένεια είναι περισσότερο ευάλωτα αυτή τη περίοδο και χρειάζονται μεγαλύτερη φροντίδα. Είναι σημαντικό να διατηρούν συχνή επαφή με το γιατρό τους και να ακολουθούν το θεραπευτικό πλάνο που έχει συμφωνηθεί.

Αποδοχή της καινούριας πραγματικότητας

Μάσκες, αποστάσεις, διαφορετικός τρόπος επικοινωνίας, φόβος για τη ζωή μας…  όταν τα πράγματα πάνε στραβά, αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα μας κατακλύζουν τα οποία δεν μπορούμε να τα αποφύγουμε παρά μονο αν τα καλωσορίσουμε και τα αποδεχθούμε. Αν αποδεχθούμε την ύπαρξη τους δημιουργούμε τη βάση για ορθότερη διαχείριση των δύσκολων καταστάσεων και μακροπρόθεσμα αποκτούμε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε συνθήκες στρες.

Αναζήτηση νοήματος στη καθημερινότητα

Η επικέντρωση στο εδώ και τώρα, στο σήμερα αποφορτίζει το αβέβαιο και απειλητικό μέλλον. Απολαμβάνοντας τις απλές και όμορφες στιγμές της ημέρας,  όπως το να πιούμε έναν καφέ το πρωί με την ησυχία μας ή περνώντας ποιοτικό χρόνο με την οικογένειά μας δημιουργεί εσωτερική γαλήνη. Κάθε άνθρωπος βρίσκει νόημα και ευχαρίστηση σε διαφορετικές δραστηριότητες, το κλειδί είναι να εκτιμήσουμε τη χαρά που μας δίνουν και να τις αξιοποιούμε στο έπακρο.

Φροντίδα του εαυτού μας 

Η φροντίδα του σώματός μας, η άσκηση, η σωστή διατροφή, ο ικανοποιητικός ύπνος και η αποφυγή καταχρήσεων όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ κλπ. βοηθούν σημαντικά την υγεία μας στο σύνολο της. Είναι σημαντικό να έχουμε ένα δυνατό ανοσοποιητικό σύστημα φροντίζοντας τη σωματική μας υγεία αλλά δεν πρέπει να παραβλέπουμε την ψυχική μας υγεια και να τη φροντίζουμε εξίσου καθώς έχει αποδειχθεί ότι το στρες και το άγχος επηρεάζουν σημαντικά το ανοσοποιητικό μας σύστημα.

Διατηρούμε επικοινωνία με τα φιλικά και συγγενικά μας πρόσωπα. 

Η απομόνωση δεν βοηθάει. Αντίθετα η έκφραση των σκέψεων και των συναισθημάτων μας στα φιλικά και συγγενικά μας πρόσωπα είναι βοηθητική και μας ανακουφίζει. Η επικοινωνία δημιουργεί πολλές φορές ένα ισχυρό υποστηρικτικό δίκτυο ψυχικής προστασίας.

Κάθε αλλαγή στη ζωή μας έχει θετικά και αρνητικά χαρακτηριστικά. Εμείς είμαστε αυτοί που θα επιλέξουμε σε ποια θα επικεντρωθούμε. Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα πόση επίδραση θα έχει στη κοινωνία μας η πανδημία και πόσες αλλαγές θα επέλθουν σε όλα τα επίπεδα της ζωής μας αλλά αυτό το ενδεχόμενο της μεγάλης αλλαγής γίνεται λιγότερο τρομακτικό αν συνειδητοποιήσουμε πόσες μικρές ανεπαίσθητες αλλαγές συμβαίνουν καθημερινά μέσα μας μέσω των κοινωνικών σχέσεων και της αλληλεπίδρασης μας με τους άλλους ανθρώπους και καλούμαστε να τις αντιμετωπίσουμε. Όσο δύσκολες ή ακόμη και επώδυνες και αν είναι, είναι χρήσιμες για να υπάρξει εξέλιξη. Δεν υπάρχει εξέλιξη χωρίς αλλαγή..

Τα εμπόδια στο δρόμο προς την επικοινωνία

Όλες οι σχέσεις ακόμη και οι πιο επιτυχημένες έχουν διαφωνίες και διενέξεις. Είναι αναπόφευκτο. Η διαφωνία έχει «φυσικό χαρακτήρα» και λειτουργικό ρόλο μέσα στη σχέση καθώς δημιουργεί ευκαιρίες για ωρίμανση των μελών και αλληλοκατανόηση.

Όταν οι σύντροφοι γνωρίζουν πως να διαχειριστούν τη σύγκρουση, το αποτέλεσμα είναι μια υγιής σχέση με αντοχή και προοπτικές εξέλιξης. Η διαχείριση μιας σύγκρουσης προϋποθέτει αποτελεσματική επικοινωνία και η αποτελεσματική επικοινωνία θα επιτευχθεί με την αναγνώριση των εμποδίων.

Ένα από τα κλασικά εμπόδια είναι η κριτική. Η κριτική είναι ένα παράπονο που εκφράζεται με λάθος τρόπο, δηλαδή ¨Δεν σκέφτεσαι τα δικά μου συναισθήματα. Είσαι εγωιστής ¨ , οπότε η πρώτη αντίδραση του συνομιλητή θα είναι η άμυνα. Μπορούμε λοιπόν να εκφράσουμε το παράπονο μας με λιγότερο επικριτικό τρόπο όπως ¨ Νιώθω ότι τα συναισθήματα μου δεν γίνονται σεβαστά και αυτό με θυμώνει. Θα ήθελες να το συζητήσουμε; ¨ η επικοινωνία με αυτόν τον τρόπο παίρνει μια άλλη τροπή. Αντί λοιπόν να εστιάζουμε σε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά μπορούμε να εκφράσουμε τα συναισθήματα μας και έτσι ο σύντροφος μας δεν νιώθει την ανάγκη να υπερασπιστεί τον εαυτό του και η συνεννόηση έρχεται με πιο φυσικό τρόπο και με λιγότερους καυγάδες.

Ένα άλλο εμπόδιο είναι τα λόγια περιφρόνησης που έχουν στόχο να πληγώσουν και να μειώσουν τον σύντροφο μας. Εδώ μιλάμε για επίθεση στον χαρακτήρα του συνομιλητή με διάφορους τρόπους όπως η ειρωνεία, ο σαρκασμός ή η κυνικότητα. Αυτή η συμπεριφορά είναι πάλι μια λανθασμένη έκφραση συναισθημάτων, κυρίως θυμού και πικρίας. Ο συνομιλητής αρχικά υπερασπίζεται τον εαυτό του απαντώντας σε αυτή την συμπεριφορά, όταν όμως συνεχίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα η αναμενόμενη αντίδραση θα είναι η συναισθηματική απόσυρση. Θα προτιμήσει να μην αντιδράει, να αδιαφορεί και να σταματάει κάθε ουσιαστική επικοινωνία προκειμένου να αποφύγει να εκθέτει τον εαυτό του σε αυτές τις δύσκολες και κακοποιητικές μορφές επικοινωνίας.

Σε κάθε περίπτωση όταν διαλέγουμε να επικοινωνούμε μέσω της επίθεσης, η αντίδραση που θα πρέπει να περιμένουμε είναι η άμυνα. Αυτό καθιστά την επικοινωνία μια εμπόλεμη ζώνη. Θα ήταν χρήσιμο να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας για μια συμπεριφορά που μας ενοχλεί χωρίς να εστιάζουμε στην ίδια τη συμπεριφορά, να αναλαμβάνουμε τις ευθύνες που μας αναλογούν και αν νιώθουμε ότι ο θυμός μας γίνεται ανεξέλεγκτος ή δεν μπορούμε να διαχειριστούμε τη διαφωνία να αφιερώνουμε λίγο χρόνο στον εαυτό μας ώστε να ηρεμούμε και να επανερχόμαστε στη συζήτηση όταν νιώθουμε έτοιμοι.

Επίσης η ενσυναίσθηση είναι ένας πολύ καλός οδηγός για μια λειτουργική επικοινωνία. Πριν βιαστούμε να απαντήσουμε ή να κρίνουμε ας προσπαθήσουμε να μπούμε στα «παπούτσια του άλλου», ώστε να κατανοήσουμε τα συναισθήματά του και τις πράξεις του. Η πανδημία μέσα από το σκληρό της πρόσωπο μας έδειξε πόσο σημαντικές είναι οι σχέσεις στη ζωή μας και πόσο τις χρειαζόμαστε. Ας τις φροντίσουμε λοιπόν.

Γιατί διάλεξα τη Συνθετική Ψυχοθεραπεία.

Τι είναι η Συνθετική Ψυχοθεραπεία;

Ποιοι είναι οι στόχοι της ψυχοθεραπείας; Η ψυχοθεραπεία έχει σαν στόχο να βοηθήσει τον άνθρωπο να ανακαλύψει τις δυνατότητές του, τις πληγές απ’ το παρελθόν που τον επηρεάζουν και τον κρατάνε πίσω και να φέρει όλα τα προβλήματά του σ’ ένα επίπεδο συνειδητότητας, να μπορέσει δηλαδή να τα αναγνωρίσει και να τα κατανοήσει ώστε λύνοντας τα να κάνει τη καθημερινότητα του λειτουργική και ευχάριστη. Κατά τη διάρκεια των συνεδριών αναδύονται τα πραγματικά θέματα και τα προβλήματα που απασχολούν το άτομο και στη καθημερινότητα του εκλογικεύει ή απωθεί. Χρησιμοποιώντας αυτές τις άμυνες, τα θέματα μένουν ανεπίλυτα. Ο ψυχοθεραπευτής λοιπόν μπορεί να βοηθήσει το άτομο να επιλύσει άλυτα ζητήματα, να περιορίσει τους αμυντικούς μηχανισμούς και να αποδεχτεί τον εαυτό του σαν ολότητα.
Έτσι αντιμετωπίζει και η συνθετική ψυχοθεραπεία τον άνθρωπο σαν ολότητα, συνθέτοντας διαφορετικές προσεγγίσεις, θεωρίες και μεθόδους. Σύμφωνα με την Συνθετική Ψυχοθεραπεία, καμία μεμονωμένη σχολή και μορφή ψυχοθεραπευτικής πρακτικής δεν μπορεί να είναι απολύτως αποτελεσματική, ούτε να ικανοποιεί επαρκώς τα αιτήματα όλων των ατόμων ή των συστημάτων που ζητούν βοήθεια από την ψυχοθεραπεία. Σκοπός της είναι να βοηθηθεί το άτομο σε συναισθηματικό, πνευματικό, γνωστικό, συμπεριφοριστικό και σωματικό επίπεδο. Ο ψυχοθεραπευτής λοιπόν θα πρέπει να δημιουργήσει το δικό του προσωπικό ψυχοθεραπευτικό σχήμα το οποίο να ανταποκρίνεται και να είναι αποτελεσματικό στο αίτημα του κάθε ατόμου. Αυτό το σχήμα βέβαια θα πρέπει να διέπετε από σεβασμό στα προσωπικά όρια και στη πλήρη αποδοχή της διαφορετικότητας του κάθε ατόμου. Σημαντικό ρόλο παίζει κ η προσωπικότητα του ψυχοθεραπευτή.. όπως είπε ο Carl Jung

«Αυτός είναι κι ο λόγος που συμβουλεύω κάθε νέο ψυχοθεραπευτή: μάθε καλά τις θεωρίες σου, ώστε να είσαι σε θέση να τις αφήσεις στην άκρη όταν αγγίξεις το θαύμα της ανθρώπινης ψυχής. Όχι οι (ψυχοθεραπευτικές) θεωρίες, αλλά η δική σου δημιουργική ατομικότητα είναι αυτή που θα πρέπει να παίρνει τις αποφάσεις (στην ψυχοθεραπεία)»

Η ψυχοθεραπεία μας βοηθάει να γνωρίσουμε τον εαυτό μας, τις πληγές μας, τις βαθύτερες ανάγκες μας, τις καταπιεσμένες επιθυμίες μας που δεν τολμάμε να εξωτερικεύσουμε αλλά πάνω απ’ όλα μας ανοίγει το δρόμο για να αγαπήσουμε τον εαυτό μας. Συχνά πιστεύουμε λανθασμένα ότι η αγάπη για τον εαυτό μας είναι ένα εγωιστικό συναίσθημα αλλά αν εμείς οι ίδιοι δεν γνωρίσουμε και δεν αγαπήσουμε γνήσια τον εαυτό μας, δεν θα καταφέρει να το κάνει κανείς άλλος.

Σχολική φοβία και άγχος αποχωρισμού

Τα σχολεία ξεκίνησαν… τα παιδιά χαίρονται καθώς συνάντησαν πάλι φίλους και συμμαθητές αλλά και δυσανασχετούν λόγω του διαβάσματος.  Όταν όμως το παιδί εκδηλώνει έντονη απροθυμία και άρνηση να πάει στο σχολείο τότε θα πρέπει να σκεφτούμε μήπως υπάρχει κάποια βαθύτερη αιτία.

Βέβαια για τα πρωτάκια ο φόβος για τον καινούριο και άγνωστο κόσμο που ανοίγεται μπροστά τους είναι απόλυτα δικαιολογημένος και χρειάζεται να τους δώσουμε τον απαιτούμενο χρόνο και πολλή κατανόηση και αγάπη μέχρι να προσαρμοστούν.

Όταν όμως μεγαλύτερα παιδιά στη προσπάθεια τους να αποφύγουν το σχολείο, εμφανίζουν κάποιες συμπεριφορές όπως εκρήξεις θυμού, επιθετικότητα ή ψυχοσωματικές διαταραχές όπως εμετούς, κοιλόπονους, ενούρηση κλπ. είναι σημαντικό να εξετάσουμε την αιτία αυτών των συμπεριφορών. Αυτές συνήθως εμφανίζονται  Κυριακή βράδυ ή Δευτέρα πρωί ή κατά τη διάρκεια του σχολείου όπου τα παιδιά ζητούν επίμονα με κλάματα τους γονείς τους.

Θα πρέπει λοιπόν να συζητήσουμε με το παιδί μέσα σε ένα κλίμα εμπιστοσύνης και αποδοχής ώστε να καταλάβουμε ποια είναι τα πραγματικά θέματα που το απασχολούν και το φοβίζουν.

Ø  Πιθανά θέματα είναι:

  • Ανησυχία για τη σχολική του επίδοση, μαθησιακές δυσκολίες, απορριπτικός δάσκαλος.
  • Να μην έχει καταφέρει να δημιουργήσει φίλους ή να αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα με κάποιον συμμαθητή του.
  • Να τον αγχώνει κάποιο θέμα στο σπίτι όπως διαζύγιο, αλλαγή περιβάλλοντος, θάνατος ή οποιοδήποτε άλλο σημαντικό γεγονός στην οικογένεια.

Αν αποκλείσουμε όλες αυτές τις αιτίες, θα πρέπει να κοιτάξουμε βαθύτερα στο άγχος αποχωρισμού το οποίο ξεκινάει στη βρεφική ηλικία περί τον 10ο μήνα και αρχίζει σταδιακά να εξαφανίζεται τον 18ο μήνα. Το βρέφος προσκολλάται στη μητέρα και προσπαθεί με κάθε τρόπο να βρίσκεται κοντά της. Στη περίπτωση που αυτό συνεχιστεί και στις επόμενες ηλικίες θα δημιουργηθεί μια σχέση εξάρτησης με τη μητέρα και κάθε φορά που εκείνη θα απομακρύνεται, το παιδί θα βιώνει έντονο άγχος και θα εμφανίζει έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις. Πώς αυτό σχετίζεται με τη σχολική φοβία; Η σχολική φοβία είναι η έντονη άρνηση του παιδιού να πάει σχολείο λόγω έντονου και παράλογου φόβου. Το παιδί δηλαδή αρνείται να πάει στο σχολείο γιατί δεν θέλει να αποχωριστεί τη μητέρα. Επειδή λοιπόν υπάρχει μια σχέση αλληλεξάρτησης μητέρας – παιδιού, η μητέρα θα πρέπει με σταδιακά βήματα να βοηθήσει το παιδί να αυτονομηθεί και να νιώθει ασφαλές χωρίς να είναι εκείνη παρούσα. Αν εκείνη βιώνει άγχος, ανησυχία, πανικό στη σκέψη ότι απομακρύνεται το παιδί, το μεταδίδει σε εκείνο. Ας μη ξεχνάμε ότι τα παιδιά όσο μικρά και αν είναι αντιλαμβάνονται όλα τα συναισθήματα μας.

Πώς μπορούν λοιπόν να βοηθηθούν μητέρα και παιδί ώστε να μη βιώνουν  τόσο άγχος τις ώρες που είναι χώρια; Αν η μητέρα δεν εργάζεται θα βοηθούσε να γεμίσει το χρόνο της με δραστηριότητες που της αρέσουν. Είναι σημαντικό να κάνουμε πράγματα που μας γεμίζουν και μας κάνουν χαρούμενους. Μια άλλη ιδέα θα ήταν να περνάει το παιδί χρόνο με τους παππούδες ή με άλλα φιλικά πρόσωπα που νιώθει οικεία κοντά τους και η μητέρα τα εμπιστεύεται ώστε να μην νιώθει ανασφάλεια αφήνοντας το παιδί μαζί τους ή να ασχολείται με κάποια εξωσχολική δραστηριότητα που το διασκεδάζει κάποιες ώρες την εβδομάδα. Ο αποχωρισμός θα πρέπει να γίνει σταδιακά. Το παιδί βλέποντας ότι μπορεί να τα καταφέρει χωρίς να είναι παρούσα η μητέρα τονώνεται η αυτοπεποίθησή του και ταυτόχρονα μειώνεται η ανησυχία της μητέρας. Παρ’ όλα αυτά αν η άρνηση και τα προβλήματα στη συμπεριφορά επιμένουν, καλό θα ήταν οι γονείς να συμβουλευτούν ένα σύμβουλο ψυχικής υγείας ώστε να βοηθηθούν όλα τα μέλη της οικογένειας.

 

 

Πηγές

Herbert Martin (1998) «Ψυχολογικά προβλήματα παιδικής ηλικίας, εφαρμοσμένη Ψυχολογία 1α», εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα

Παρασκευόπουλος Ιωάννης (1985) «Εξελικτική ψυχολογία» Τόμος 3, εκδόσεις Αθήνα

Σχολική ετοιμότητα

Η Σχολική ετοιμότητα με τον πιο απλό ορισμό είναι οι απαραίτητες δεξιότητες που έχει κατακτήσει ένα παιδί και το καθιστούν έτοιμο να ξεκινήσει την Α΄ Δημοτικού. Οι τομείς οι οποίοι πρέπει να έχουν αναπτυχθεί είναι ο γνωστικός/γλωσσικός, ο ψυχοσυναισθηματικός/ κοινωνικός και ο σωματικός/ κινητικός. Ηλικιακά το παιδί πρέπει να βρίσκεται ανάμεσα στα 5- 6 έτη.

  • Ο γνωστικός τομέας αφορά κυρίως απλές λογικομαθηματικές έννοιες όπως να αναγνωρίζει μεγέθη (μεγάλο, μεσαίο, μικρό), ποσότητες ( άδειο- γεμάτο, πολύ-λίγο), χρώματα, σχήματα, ομαδοποίηση, μέτρηση μέχρι το 10, χωρικές έννοιες (μέσα- έξω), σειροθέτηση (πρώτο- δεύτερο, αρχή-τέλος), ομοιότητες και διαφορές.
  • Στον γλωσσικό τομέα πρέπει να αναγνωρίζει τα περισσότερα γράμματα του αλφάβητου, να μπορεί να τα αντιγράψει, να αναγνωρίζει το πρώτο γράμμα και το τελευταίο μιας λέξης, να γράφει το όνομα του, το λεξιλόγιό του να εμπεριέχει σημαντικό αριθμό λέξεων και να μπορεί να διηγηθεί ένα απλό περιστατικό ή μια ιστορία προφορικά.
  • Όσον αφορά το χωροχρονικό προσανατολισμό είναι σημαντικό να έχει κατακτησει τις έννοιες του χρόνου ( πρωί, βράδυ, χθες, σήμερα) και να έχει μάθει τις ημέρες της εβδομάδας και τους μήνες (όχι απαραίτητα με τη σειρά), καθώς και να διαχωρίζει δεξί-αριστερό.
  • Στον κινητικό τομέα μια πολύ σημαντική δεξιότητα είναι η λεπτή κινητικότητα. Με τον όρο λεπτή κινητικότητα περιγράφεται ο συντονισμός των μικρών μυϊκών ομάδων στα χέρια και τα δάκτυλα. Σχετίζεται με το πόσο ικανό είναι το παιδί να χρησιμοποιεί τα δάχτυλά του για να χειρίζεται με επιδεξιότητα διάφορα αντικείμενα. Η λεπτή κινητικότητα είναι πολύ σημαντικό κριτήριο για να μπορέσει το παιδί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του σχολείου όπως η γραφή και σε διάφορες άλλες δραστηριότητες.

       Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στο ψυχοσυναισθηματικό τομέα. Το παιδί είναι σημαντικό να διαθέτει το απαραιτητο επίπεδο ωριμότητας ώστε να καταφέρει να ανταποκριθεί στις κοινωνικές προκλήσεις του σχολείου. Είναι σημαντικές επίσης και δεξιότητες όπως η επικοινωνία, η συνεργασία και το μοίρασμα. Το παιδί αρχικά θα πρέπει να έχει εκπαιδευτεί στην αναγνώριση των συναισθημάτων του και στην κατάλληλη διαχείριση τους η οποία θα είναι ανάλογη με την ηλικία του φυσικά. Δεν μπορούμε να ζητήσουμε από ένα μικρό παιδί να διαχειριστεί το θυμό του ή τη θλίψη του όπως ένας ενήλικας, είναι σημαντικό να αποδεχόμαστε όλα τα συναισθήματα των παιδιών μας και να τα βοηθάμε να τα εκφράζουν με έναν υγιή τρόπο. Το επόμενο βήμα αφού το παιδί κατανοήσει τα συναισθήματά του είναι η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, να αντιλαμβάνεται, να κατανοεί και να αποδέχεται τα συναισθήματα των άλλων. Αν το παιδί δεν αναπτύξει τα απαραίτητα επίπεδα ενσυναίσθησης θα είναι δύσκολο να οικοδομήσει σωστή επικοινωνία, φιλίες και συνεργασία με τα υπόλοιπα παιδιά. Ένα άλλο επίσης πολύ σημαντικό στοιχείο για τη καλή ψυχοσυναισθηματική κατασταση του παιδιού είναι η αυτοπεποίθηση. Το χτίσιμο της αυτοπεποίθησης ξεκινάει από τον πρώτο χρόνο ζωής του παιδιού και συνεχίζεται καθ΄όλη τη διαρκεια της ζωης του. Ικανοποιητικά επίπεδα αυτοπεποίθησης προσφέρουν αντόχες απέναντι στη ματαίωση, στις δυσκολίες, σε χαμηλούς βαθμούς σε κάποιο τεστ και προσφέρουν την επιθυμία της συνεχούς προσπάθειας ακόμα και αν βιώσει κάποιο είδος αποτυχίας. Η αυτοσυγκράτηση και η υπομονή είναι εξίσου σημαντικά στοιχεία για να καταφέρει το παιδί να επικοινωνήσει και να συνεργαστεί σωστά με τα υπόλοιπα παιδιά στο σχολείο.

Για κάθε τομέα ξεχωριστά υπάρχουν πάρα πολλές δραστηριότητες και παιχνίδια που κυκλοφορούν στο εμπόριο και μπορούμε να ασχοληθούμε μαζί με τα παιδιά μας βοηθώντας τα και διασκεδάζοντας παράλληλα. Όμως ακόμα και αν το παιδί δεν έχει αναπτύξει σε ικανοποιητικό επίπεδο τις απαιτούμενες δεξιότητες στους προαναφερθέντες τομείς δεν χρειάζεται να απογοητευόμαστε, είναι καλό να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί μαθαίνει και λειτουργεί με τους δικούς του ρυθμούς και με τον δικό του μοναδικό τρόπο. Αν οι δυσκολίες συνεχιστούν όμως για μεγάλο χρονικό διάστημα θα ήταν χρήσιμη η επίσκεψη σε έναν ειδικό παιδαγωγό ώστε να αξιολογήσει το παιδί και να το βοηθήσει μέσα από ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα, προσαρμοσμένο στις ανάγκες του.

Σεξουαλική κακοποίηση παιδιών (ενδείξεις, προφίλ δράστη, συνέπειες)

                                                                   «Το μόνο …

Κορωνοϊός: Συμβουλές για φροντιστές και γονείς παιδιών ΑΜΕΑ

Η διαβίωση με αναπηρία είναι ένα μακρύ ταξίδι με πολλές προκλήσεις, …

Η ενσυναίσθηση ως βοηθός στη ζωή μας.

  Η πανδημία του κορωνοϊού έχει φέρει τα πάνω κάτω σε όλους τους …