Κατηγορία: <span>Σχολείο</span>

Σχολική φοβία και άγχος αποχωρισμού

Τα σχολεία ξεκίνησαν… τα παιδιά χαίρονται καθώς συνάντησαν πάλι φίλους και συμμαθητές αλλά και δυσανασχετούν λόγω του διαβάσματος.  Όταν όμως το παιδί εκδηλώνει έντονη απροθυμία και άρνηση να πάει στο σχολείο τότε θα πρέπει να σκεφτούμε μήπως υπάρχει κάποια βαθύτερη αιτία.

Βέβαια για τα πρωτάκια ο φόβος για τον καινούριο και άγνωστο κόσμο που ανοίγεται μπροστά τους είναι απόλυτα δικαιολογημένος και χρειάζεται να τους δώσουμε τον απαιτούμενο χρόνο και πολλή κατανόηση και αγάπη μέχρι να προσαρμοστούν.

Όταν όμως μεγαλύτερα παιδιά στη προσπάθεια τους να αποφύγουν το σχολείο, εμφανίζουν κάποιες συμπεριφορές όπως εκρήξεις θυμού, επιθετικότητα ή ψυχοσωματικές διαταραχές όπως εμετούς, κοιλόπονους, ενούρηση κλπ. είναι σημαντικό να εξετάσουμε την αιτία αυτών των συμπεριφορών. Αυτές συνήθως εμφανίζονται  Κυριακή βράδυ ή Δευτέρα πρωί ή κατά τη διάρκεια του σχολείου όπου τα παιδιά ζητούν επίμονα με κλάματα τους γονείς τους.

Θα πρέπει λοιπόν να συζητήσουμε με το παιδί μέσα σε ένα κλίμα εμπιστοσύνης και αποδοχής ώστε να καταλάβουμε ποια είναι τα πραγματικά θέματα που το απασχολούν και το φοβίζουν.

Ø  Πιθανά θέματα είναι:

  • Ανησυχία για τη σχολική του επίδοση, μαθησιακές δυσκολίες, απορριπτικός δάσκαλος.
  • Να μην έχει καταφέρει να δημιουργήσει φίλους ή να αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα με κάποιον συμμαθητή του.
  • Να τον αγχώνει κάποιο θέμα στο σπίτι όπως διαζύγιο, αλλαγή περιβάλλοντος, θάνατος ή οποιοδήποτε άλλο σημαντικό γεγονός στην οικογένεια.

Αν αποκλείσουμε όλες αυτές τις αιτίες, θα πρέπει να κοιτάξουμε βαθύτερα στο άγχος αποχωρισμού το οποίο ξεκινάει στη βρεφική ηλικία περί τον 10ο μήνα και αρχίζει σταδιακά να εξαφανίζεται τον 18ο μήνα. Το βρέφος προσκολλάται στη μητέρα και προσπαθεί με κάθε τρόπο να βρίσκεται κοντά της. Στη περίπτωση που αυτό συνεχιστεί και στις επόμενες ηλικίες θα δημιουργηθεί μια σχέση εξάρτησης με τη μητέρα και κάθε φορά που εκείνη θα απομακρύνεται, το παιδί θα βιώνει έντονο άγχος και θα εμφανίζει έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις. Πώς αυτό σχετίζεται με τη σχολική φοβία; Η σχολική φοβία είναι η έντονη άρνηση του παιδιού να πάει σχολείο λόγω έντονου και παράλογου φόβου. Το παιδί δηλαδή αρνείται να πάει στο σχολείο γιατί δεν θέλει να αποχωριστεί τη μητέρα. Επειδή λοιπόν υπάρχει μια σχέση αλληλεξάρτησης μητέρας – παιδιού, η μητέρα θα πρέπει με σταδιακά βήματα να βοηθήσει το παιδί να αυτονομηθεί και να νιώθει ασφαλές χωρίς να είναι εκείνη παρούσα. Αν εκείνη βιώνει άγχος, ανησυχία, πανικό στη σκέψη ότι απομακρύνεται το παιδί, το μεταδίδει σε εκείνο. Ας μη ξεχνάμε ότι τα παιδιά όσο μικρά και αν είναι αντιλαμβάνονται όλα τα συναισθήματα μας.

Πώς μπορούν λοιπόν να βοηθηθούν μητέρα και παιδί ώστε να μη βιώνουν  τόσο άγχος τις ώρες που είναι χώρια; Αν η μητέρα δεν εργάζεται θα βοηθούσε να γεμίσει το χρόνο της με δραστηριότητες που της αρέσουν. Είναι σημαντικό να κάνουμε πράγματα που μας γεμίζουν και μας κάνουν χαρούμενους. Μια άλλη ιδέα θα ήταν να περνάει το παιδί χρόνο με τους παππούδες ή με άλλα φιλικά πρόσωπα που νιώθει οικεία κοντά τους και η μητέρα τα εμπιστεύεται ώστε να μην νιώθει ανασφάλεια αφήνοντας το παιδί μαζί τους ή να ασχολείται με κάποια εξωσχολική δραστηριότητα που το διασκεδάζει κάποιες ώρες την εβδομάδα. Ο αποχωρισμός θα πρέπει να γίνει σταδιακά. Το παιδί βλέποντας ότι μπορεί να τα καταφέρει χωρίς να είναι παρούσα η μητέρα τονώνεται η αυτοπεποίθησή του και ταυτόχρονα μειώνεται η ανησυχία της μητέρας. Παρ’ όλα αυτά αν η άρνηση και τα προβλήματα στη συμπεριφορά επιμένουν, καλό θα ήταν οι γονείς να συμβουλευτούν ένα σύμβουλο ψυχικής υγείας ώστε να βοηθηθούν όλα τα μέλη της οικογένειας.

 

 

Πηγές

Herbert Martin (1998) «Ψυχολογικά προβλήματα παιδικής ηλικίας, εφαρμοσμένη Ψυχολογία 1α», εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα

Παρασκευόπουλος Ιωάννης (1985) «Εξελικτική ψυχολογία» Τόμος 3, εκδόσεις Αθήνα

Η μετάβαση από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό – Σχολική ετοιμότητα

Η Σχολική ετοιμότητα με τον πιο απλό ορισμό είναι οι απαραίτητες δεξιότητες που έχει κατακτήσει ένα παιδί και το καθιστούν έτοιμο να ξεκινήσει την Α΄ Δημοτικού. Οι τομείς οι οποίοι πρέπει να έχουν αναπτυχθεί είναι ο γνωστικός/γλωσσικός, ο ψυχοσυναισθηματικός/ κοινωνικός και ο σωματικός/ κινητικός. Ηλικιακά το παιδί πρέπει να βρίσκεται ανάμεσα στα 5- 6 έτη.

  • Ο γνωστικός τομέας αφορά κυρίως απλές λογικομαθηματικές έννοιες όπως να αναγνωρίζει μεγέθη (μεγάλο, μεσαίο, μικρό), ποσότητες ( άδειο- γεμάτο, πολύ-λίγο), χρώματα, σχήματα, ομαδοποίηση, μέτρηση μέχρι το 10, χωρικές έννοιες (μέσα- έξω), σειροθέτηση (πρώτο- δεύτερο, αρχή-τέλος), ομοιότητες και διαφορές.
  • Στον γλωσσικό τομέα πρέπει να αναγνωρίζει τα περισσότερα γράμματα του αλφάβητου, να μπορεί να τα αντιγράψει, να αναγνωρίζει το πρώτο γράμμα και το τελευταίο μιας λέξης, να γράφει το όνομα του, το λεξιλόγιό του να εμπεριέχει σημαντικό αριθμό λέξεων και να μπορεί να διηγηθεί ένα απλό περιστατικό ή μια ιστορία προφορικά.
  • Όσον αφορά το χωροχρονικό προσανατολισμό είναι σημαντικό να έχει κατακτησει τις έννοιες του χρόνου ( πρωί, βράδυ, χθες, σήμερα) και να έχει μάθει τις ημέρες της εβδομάδας και τους μήνες (όχι απαραίτητα με τη σειρά), καθώς και να διαχωρίζει δεξί-αριστερό.
  • Στον κινητικό τομέα μια πολύ σημαντική δεξιότητα είναι η λεπτή κινητικότητα. Με τον όρο λεπτή κινητικότητα περιγράφεται ο συντονισμός των μικρών μυϊκών ομάδων στα χέρια και τα δάκτυλα. Σχετίζεται με το πόσο ικανό είναι το παιδί να χρησιμοποιεί τα δάχτυλά του για να χειρίζεται με επιδεξιότητα διάφορα αντικείμενα. Η λεπτή κινητικότητα είναι πολύ σημαντικό κριτήριο για να μπορέσει το παιδί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του σχολείου όπως η γραφή και σε διάφορες άλλες δραστηριότητες.

Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στο ψυχοσυναισθηματικό τομέα. Το παιδί είναι σημαντικό να διαθέτει το απαραιτητο επίπεδο ωριμότητας ώστε να καταφέρει να ανταποκριθεί στις κοινωνικές προκλήσεις του σχολείου. Είναι σημαντικές επίσης και δεξιότητες όπως η επικοινωνία, η συνεργασία και το μοίρασμα. Το παιδί αρχικά θα πρέπει να έχει εκπαιδευτεί στην αναγνώριση των συναισθημάτων του και στην κατάλληλη διαχείριση τους η οποία θα είναι ανάλογη με την ηλικία του φυσικά. Δεν μπορούμε να ζητήσουμε από ένα μικρό παιδί να διαχειριστεί το θυμό του ή τη θλίψη του όπως ένας ενήλικας, είναι σημαντικό να αποδεχόμαστε όλα τα συναισθήματα των παιδιών μας και να τα βοηθάμε να τα εκφράζουν με έναν υγιή τρόπο. Το επόμενο βήμα αφού το παιδί κατανοήσει τα συναισθήματά του είναι η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, να αντιλαμβάνεται, να κατανοεί και να αποδέχεται τα συναισθήματα των άλλων. Αν το παιδί δεν αναπτύξει τα απαραίτητα επίπεδα ενσυναίσθησης θα είναι δύσκολο να οικοδομήσει σωστή επικοινωνία, φιλίες και συνεργασία με τα υπόλοιπα παιδιά. Ένα άλλο επίσης πολύ σημαντικό στοιχείο για τη καλή ψυχοσυναισθηματική κατασταση του παιδιού είναι η αυτοπεποίθηση. Το χτίσιμο της αυτοπεποίθησης ξεκινάει από τον πρώτο χρόνο ζωής του παιδιού και συνεχίζεται καθ΄όλη τη διαρκεια της ζωης του. Ικανοποιητικά επίπεδα αυτοπεποίθησης προσφέρουν αντόχες απέναντι στη ματαίωση, στις δυσκολίες, σε χαμηλούς βαθμούς σε κάποιο τεστ και προσφέρουν την επιθυμία της συνεχούς προσπάθειας ακόμα και αν βιώσει κάποιο είδος αποτυχίας. Η αυτοσυγκράτηση και η υπομονή είναι εξίσου σημαντικά στοιχεία για να καταφέρει το παιδί να επικοινωνήσει και να συνεργαστεί σωστά με τα υπόλοιπα παιδιά στο σχολείο.

Για κάθε τομέα ξεχωριστά υπάρχουν πάρα πολλές δραστηριότητες και παιχνίδια που κυκλοφορούν στο εμπόριο και μπορούμε να ασχοληθούμε μαζί με τα παιδιά μας βοηθώντας τα και διασκεδάζοντας παράλληλα. Όμως ακόμα και αν το παιδί δεν έχει αναπτύξει σε ικανοποιητικό επίπεδο τις απαιτούμενες δεξιότητες στους προαναφερθέντες τομείς δεν χρειάζεται να απογοητευόμαστε, είναι καλό να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί μαθαίνει και λειτουργεί με τους δικούς του ρυθμούς και με τον δικό του μοναδικό τρόπο. Αν οι δυσκολίες συνεχιστούν όμως για μεγάλο χρονικό διάστημα θα ήταν χρήσιμη η επίσκεψη σε έναν ειδικό ώστε να αξιολογήσει το παιδί και να το βοηθήσει μέσα από ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα, προσαρμοσμένο στις ανάγκες του.

Το πρότυπο του «τέλειου σώματος» – Διαλύοντας τα κοινωνικά στερεότυπα

  Τα αδύνατα σώματα κουβαλούν περισσότερο «βάρος» από τα υπέρβαρα …

Η αναγκαιότητα της «παύσης» στη ζωή μας

Θάλασσα.. ήλιος.. ξεγνοιασιά.. διακοπές.. παύση.. Οι διακοπές σημαίνουν …

Μάνα, μητέρα, μαμά! Ο άνθρωπος πίσω από τον ρόλο της μητέρας

Οι ρίζες της Γιορτής της Μητέρας έρχονται από την αρχαία Ελλάδα. Η …